Klasik
REUTERS/Stringer

U nedjelju od 16:15h Barselona i Real Madrid odigraće svoj 280. međuosbni duel. 

Polufinalnom utakmicom Kupa de la Koronaciona između Barselone i Real Madrida 13. maja 1902. godine započeta je tradicija koja je prerasla u najveći klupski okršaj dva fudbalska tima na planeti. Prvi, tada još ne derbi, a pogotovo ne “El Klasiko”, pripao je katalonskom timu koji je tada slavio rezultatom 3:1. 

Do današnjeg dana dva su tima 279 puta odmjerili snage, kroz 33 prijateljske, te 245 takmičarskih utakmica. Uspješnija do sada bila je “Blaugrana” koja je ostvarila 115 pobjeda, Madriđani su slavili 98 puta, dok je 19 puta međusobni duel dva tima okončan bez pobjednika, a sve što se dešavalo na terenu u tih 279 navrata, uz veliku pomoć onoga što je ostavljalo traga na špansku istoriju i društvo izvan terena, stvorilo je ono što danas cijeli svijet prepoznaje i zove imenom “El Klasiko”

Pored samog fudbalskog terena na kojem se rivalstvo dva tima razvija već 119 godina, njegovo samo korijenje proteže se daleko dublje od trčanja za loptom koja se kreće po zelenoj površini. “El Klasiko” ima svoju političku, socijalnu i istorijsku pozadinu, koja je uostalom i dva kluba učinila moćnijima od ostalih u Španiji. 

Derbi Barselone i Real Madrida prerastao je sam fudbal u eri vladavine Fransiska Franka. Madriđani za koje je diktator navijao bili su privilegovani u odnosu na svoju konkurenciju, a “Blaugrana” je u to vrijeme postala okosnica ideje protivljenja centralizaciji, te glavna tačka identita svakog Katalonca. 

U Frankovoj eri klubovima je bilo zabranjeno angažovati igrače koji nisu španski državljani, a Real Madrid tada je profitirao time što je svaki od igrača, bez obzira na svoju nacionalnost i državu iz koje dolazi dobijao špansko državljanstvo ukoliko bi bio njihova želja. 

Prva demonstracija sile koju je Franko pokazao ostatku države kroz fudbal desila se 1943. godine, kada je u finalu Kopa Đeneralizima Real sa ubjedljivih 11:1 savladao Barselonu. 

Madriđani su tako već tada, iz današnje perspektive jako davno, počeli graditi temelje filozofije na kojoj će klub počivati – dovođenje skupih igrača koji drugima nisu dostupni i pobijeđivanje, nebitno kojim sredstvima, ali pobijeđivanje. Prvi igrač na kojem je Real počeo da gradi silinu koju danas predstavlja je Alfredo di Stefano, Argentinac koji je u doba svog igranja fudbala važio za najboljeg fudbalera svih vremena. 

Di Stefano je 1949. godine nakon 66 nastupa za River Plate otišao u Kolumbiju, te karijeru nastavio u dresi Milonariosa, tada najbogatijeg izvanevropskog kluba na svijetu, a iz njegovog kluba iz Buenos Ajresa oštro su se protivili tome, te na kraju tvrdili, pa i dokazali da je takav transfer bio ilegalan. 

Ubrzo su na njega oko bacila i dva najveća španska kluba, a prva je u akciju krenula Barselona, koja je ušla u pregovore sa Riverom i dogovorila transfer. Razvoj te situacije pratio je i Santijago Bernabeu, tadašnji predsjednik Real Madrida, koji je kad je prepoznao šta se dešava dogovorio transfer Di Stefana u svoj klub sa Milonariosom.

U maju 1953. godine, kada je igrač već imao potpisan ugovor sa oba kluba, odigrao jednu prijateljsku utakmicu u dresu Barselone, a klubovi imali potpisane otkupne ugovore sa dva različita kluba iz Južne Amerike, španski fudbalski savez objavljuje da Di Stefano kao stranac može igrati u Španiji samo ukoliko će provesti maksimalno četiri godine u državi.

Kontroverzna odluka saveza, u kojem je Franko imao ogroman uticaj, uslijedila je u septembru iste godine, a njom je odlučeno da će Barselona i Real dijeliti igrača kroz četiri godine. Potom je uslijedio najbizarniji moment u rivalstvu dva kluba za kojeg i dalje ne postoje formalna objašnjenja: Marti Kareto, predsjednik “Blaugrane”, misteriozno je tada pocijepao ugovor između svog kluba i Rivera, pa je Di Stefano postao samo Realov. 

Ono što oduvijek jeste bila i zauvijek hoće ostati razlika između dva kluba, kada pričamo samo o onom dijelu kada ljudi trče po terenu i šutaju loptu jeste filozofija. Ne samo igranja i ne samo shvatanja igre, već i načina i razloga postojanja i opstajanja. 

Barselona je svoj identitet izgradila na potpuno drugi način, jedini koji joj je preostao. Priklonila se struci. Spojem Rinusa Mikelsa na klupi i Johana Krojfa na terenu katalonski klub počeo je graditi genijalnost fudbala, nije kupovala izgrađeno već je pokušavala graditi ono što neće moći biti kupljeno, a to joj je i te kako polazilo za rukom. 

Potpuno ostvarivanje početnog plana desilo se kada je Krojf 1988. godine nakon tri godine školovanja u Ajaksu preuzeo klupu Barselone, te na temeljima Mikelsovih ideja razvio “totalni fudbal”, igru koja je optimizirala potrošnju prostora, te isti povezala s igračima koji ga koriste, a loptu postavila kao figuru koja na terenu najviše može da uradi. 

“Krojfov uticaj je bio ogroman. Promijenio je cijelokupan mentalitet Barselone, ono što je radio se ne može porediti ni sa čim i ni sa kim drugim. On je jednostavno ličnost koja je najviše uticala na fudbal u posljednjih 50-60 godina. Niko se ne može porediti sa njim” – rekao je Gvardiola. 

Filozofija Real Madrida poslije je u klub dovodila sve najbolje što bi svijet pružao, a Barselonina pravila veliki dio onoga što je najbolje od onog što je svijet imao. 2000. godine Kraljevski klub započeo je proces monetizacije “El Klasika” dovođenjem Luisa Figa, upravo iz Barselone, za 62 miliona evra. Godinu poslije za 77,5 miliona stigao je Zinedin Zidan, a četiri godine poslije oslabljena je i Sevilja od koje je otkupljen Serhio Ramos za 27 miliona evra. 2009. godine Real je doveo Karima Benzemu za 35, pa onda i Kristijana Ronalda za 94 miliona evra. 

Barselona je između ostalih u tom periodu proizvela Čavija, Iniestu, Seska Fabregasa i Lionela Mesija, ali je i kupovala: Ronaldinja 2003. za 30 miliona, Žerara Pikea 2008. za pet miliona, Danija Alveša, čime je jednako kao i Real oslabila tada najveću prijetnju velikanima španskog fudbala, iste godine za 30, te Haviera Maskerana i Davida Vilju 2010. godine za ukupno 64 miliona evra. Isprsila se Barsa 2013. kada je dovela Nejmara za 86 miliona. 

Ono što je Barselonu ostavilo u lutajućem prostoru i ponudilo joj pogrešni put koji je igrom slučaja odabrala upravo je ono što je njeno najveće bogatstvo – ustroj kluba po “socios” modelu. Vlasnici kluba su njegovi navijači – članovi. Oni su ti koji biraju vodeće, a taj je sistem nesavršeno savršen. Ideja navijačkog kluba bila je čista, imala je za ideju da oni koji klub najviše vole budu njegovi vladari, te da zauvijek imaju kontrolu nad svime što klub predstavlja.

Ipak, to je za Barselonu krenulo putem o kojem u Kataloniji nisu razmišljali. Velika popularnost kluba izazvana monetizacijom fudbala u 21. vijeku dovela je do toga da se njena navijačka baza proširi cijelim svijetom, pa da samim time njeni navijači koje je pridobila u tom periodu imaju i druge filozofije posmatranja, druge želje i drugačija očekivanja od sebi najdražeg kluba. To je Barselonu natjeralo da se sama prilagodi kupo-prodajnom svijetu u kojem se zatekla. 

El Klasiko je u vremenu iza nas postao potpuno monetiziran, pa i nije jedina istina u cijeloj priči ta da je Barselona promijenila strategiju. Barselona danas jednostavno ima ogroman priliv novca koji je sebi omogućila snagom brenda koji je izgrađen. Barselona danas može da kupuje, ali joj to ne oduzima ni pravo da proizvodi. 

Gledajući samo prihode dva kluba ostvarena na dva “El Klasika” odigrana 2016. godine, kako piše “Deloitte Money League” od stadionskih dešavanja tog derbija katalonski klub je uprihodovao 121 milion i 400 hiljada evra, dok je prihod Madriđana zaokružen na 129 miliona evra. Od prodaje prava prenosa utakmice “Blaugrana” je dobila 202 miliona i 700 hiljada evra, a “Kraljevski klub” 227 miliona i 700 hiljada evra. 

Komercijalni potencijal dva kluba odlično je iskorišten te godine, pa su stvoreni i dodatni prihodi od reklama. Po 296 miliona i 100 hiljada evra za Barselonu, te 263 miliona i 400 hiljada evra za Real. Dolazimo do toga da je 2016. godine od odigravanja derbija za Real Madridom Barselona uprihodovala 620 miliona i 200 hiljada evra, dok je na računu madridskog kluba završilo 100 hiljada evra manje. 

Klasik, El Klasiko: Sadašnjost i budućnost u sjenci prošlosti
Deloitte Money League 2017

Danas se igra prvi derbi još od 2004. godine, a da u tom trenutku Mesi neće predstavljati Barselonu, ali i niti jedna ogromna zvijezda Real Madrid. Odlaskom Kristijana Ronalda prihodi od “El Klasika” pali su za osam odsto, a tek se očekuje dodatni pad koji će biti prikazan nakon današnjeg derbija koji će biti prvi bez Mesija na terenu. 

Promjena koju su gubitkom dvije svoje najveće zvijezde doživjeli Barselona i Real Madrid odrazila se i na samu ligu, čija je komercijalna interakcija sa publikom na globalnom nivou u nikad većem padu. Otkrivena je i bolna istina za dva kluba, a ogleda se ponajviše u azijskom i sjeverno-američkom tržištu, koja su dokazala da predmet njihovog interesovanja nisu klubovi, već igrači koji su ih predstavljali. 

Danas će na teren noseći dresove dva kluba, dvije ideje, te dvije različite filozofije ponovo istrčati igrači koji spadaju u sam vrh svjetskog fudbalskog kvaliteta, ali istovremeno i igrači koji kao prodajni proizvod nisu na nivou onih koji su prethodno njima nosili te dresove, a to će na prihode Barselone, Real Madrida i same lige, te španskog fudbala imati ogroman uticaj. 

Današnji “El Klasiko” nakon dugo godina neće imati idola mase, ni na jednoj od strana terena i sasvim sigurno neće privući toliko pažnje koliko su prethodni. Današnji “El Klasiko”, s druge strana, pripadaće više Španiji nego ostatku svijeta, više Real Madridu i Barseloni nego što odavno nije. 

Biće to borba samo za tri boda, za potencijalni skok Reala na prvo sa trećeg ili Barselone na drugo sa sedmog mjesta Primere, a on danas neće biti borba za prestiž. Jer klubovi nisu onakvi kakvim su projektovani i generacijama stvarani da budu, danas su više obični nego što su ikada bili. 

“El Klasiko”, nezavisno od toga da li cijela priča oko njega bila mit ili ne, obostrano je pomogao i Barseloni i Real Madridu, jer da nije bilo njega ili da tačnije ta dva kluba nisu imala jedan drugi nikada se ne bi mogli izdvojiti od ostatka Španije, barem ne na ovaj način kojim gledajući u prošlost jesu. 

OSTAVITI ODGOVOR

Molimo unesite komentar!
Ovdje unesite svoje ime